Het grijpt om zich heen en is ineens overal: in korte tijd heeft AI de wereld overspoeld, zo lijkt het wel. Zelf ben ik sinds een paar maanden bezig met een bijscholing: AI en de preekvoorbereiding.
Tot die tijd was ik niet zo bezig met AI. Ik heb wel een keer een preek gevraagd aan AI: ik gaf de schriftlezingen op en vroeg om een preek. Ik kreeg inderdaad een preek, maar vond die nogal Amerikaans en in elk geval helemaal niet een preek die ik zou kunnen houden. Dus heb ik me er weer vanaf gewend.
Inmiddels lijken vooral jongeren gewoon alles met AI te doen. Mijn kinderen hoor ik het regelmatig zeggen, en laatst ook jongeren in de trein: "Even aan AI vragen"… En ik moet toegeven: vragen stellen aan AI kan ontzettend handig zijn. Al moet je altijd wel zelf nog de feiten checken. AI heeft niet altijd gelijk!
In de bijscholing zitten predikanten die nog nooit iets met AI hebben gedaan, maar ook predikanten die er wekelijks mee werken. Volgens sommigen scheelt het tijd, anderen vinden vooral dat het betere resultaten oplevert. Maar zij doen dat dan niet, zoals ik bij de eerste keer: gewoon maar een preek vragen. Nee, zij studeren zelf wel degelijk op de tekst: vertalen de grondtekst, plegen exegese en leggen dat dan allemaal voor aan AI, die uit al die aangeleverde informatie dan iets samenstelt.
Er zijn dus heel veel verschillende mogelijkheden om met AI te werken, ontdek ik. Er is een tool voor de preekvoorbereiding in ontwerp, waar wij gebruik van mogen maken. Die levert ook commentaren voor teksten, ideeën voor liederen, kunst, etc. Daarin moet je dan wel jezelf beperken, want ik merk dat je daarmee wel een hele week kunt vullen. Je kunt ook je eigen preek aan AI voorleggen en vragen om kritiek vanuit allerlei verschillende invalshoeken. Dat levert zeker een meerwaarde.
Wat een belangrijk onderdeel van de bijscholing is, is ethiek: want waar liggen je normen en grenzen als het gaat om AI? In hoeverre is het gewoon te vergelijken met de boeken in je boekenkast, maar komt dat nu makkelijker binnen? AI gaat ook grenzen over, als het zelfstandig boeken gaat schrijven (zijn er in de toekomst geen auteurs meer?), maar dus ook preken (zijn dominees dan overbodig?). Paus Leo verbiedt zijn priesters om preken te schrijven met AI. Ik kan me daar zeker wat bij voorstellen. Want een preek schrijven is een proces, waarbij de menselijke en goddelijke betrokkenheid nodig is. Maar wat als AI dat straks allemaal kan?
Om nog maar te zwijgen van het invoeren van AI in oorlogsvoering. Het is allemaal groots en niet te bevatten, wat de mogelijkheden en gevaren zijn. Reden voor mensen om ook op te roepen een pas op de plaats te maken en eerst eens te bedenken wat de consequenties zijn.
Geen kant en klare antwoorden dus in mijn bijscholing. Wel interessant en aanbevolen om over na te denken!
ds. Joke Zuidema
