hit counter joomla
20543 adv 198x123 3

Samen Verder ontvangen via e-mail?

Meld u hier aan!

samenverder 300

Door u te abonneren op de digitale versie van de SV helpt u om de kosten te drukken en de bezorglast te verminderen.


 

anbi logo

 

privacy 895556

Wij met Hem en Hij met ons

Wie ooit in het Italiaanse Orvieto is geweest, heeft daar zeker de kathedraal bezocht en in die kerk de Briziokapel. Want daar bevindt zich een majestueus fresco van de hand van Luca Signorelli (ca. 1450 - 1523). De aanblik is overweldigend. Zijn verbeeldingen tarten elke beschrijving. Signorelli is er beroemd door geworden en werd alleen al vanwege dit werk door zijn biograaf Vasari de hemel in geprezen.

Van kleiner formaat (maar toch nog fors voor een schilderij) is Signorelli’s Bewening, een schilderij op paneel van 270 x 240 centimeter. Het hangt in het Museo Diocesano in Cortona. Weergegeven is het moment waarop de tijd stil lijkt te staan. Nadat Christus van het kruis afgenomen is, omringen zijn dierbaren Hem. We zien zijn moeder Maria, Johannes, Maria van Magdala, Jozef van Arimatea, Nicodemus en enkele vrouwen. Ze zijn hevig geëmotioneerd. Ze bewenen hun Zoon en Vriend.

Hoe levensecht deze figuren ook zijn uitgebeeld, het gestorven lichaam van Christus trekt door zijn rauwe realisme alle aandacht naar zich toe. Het lijkt wel ‘naar het leven’ geschilderd te zijn.
En dat is het hoogstwaarschijnlijk ook.

Vasari vertelt, dat in 1502 Luca’s zoon Antonio was gestorven. ‘Door geweld’, zegt hij, maar bewezen is dat Antonio stierf aan de pest, een ander soort van doodsgeweld. Hoe dit ook zij, Vasari maakt ons deelgenoot van een ontroerende gebeurtenis: Signorelli liet het gestorven lichaam van zijn zoon ontkleden en schilderde het. ‘Naar het leven’ wordt dus ‘naar de dood’. Hij hoefde niet te huilen, staat er. Hij hield in elk geval al schetsend en tekenend zijn tranen in. Zijn schilderij werd de laatste eer die de vader aan de zoon bracht.
Signorelli heeft kort daarop de Bewening gemaakt. Men vertelt, dat de kunstenaar toen het schilderij van Antonio gebruikte om het lichaam van Christus weer te geven. De ene zoon van de vader stond model voor de andere Zoon van de Vader.
De andere figuren op het schilderij zijn geweldig goed getroffen, maar het lichaam van de gestorven Christus roept onmiddellijk ontroering op. Je ziet de schilder bezig met het schilderijtje van zijn eigen gestorven zoon in zijn hand. Elke verfstreek was een daad van liefde! Zijn zoon kwam uit de verf, maar het wás Christus. Christus stond hem voor ogen, maar het wás zijn zoon.

Dit verhaal, wellicht niet geheel waarheidsgetrouw, maakte, toen ik het voor het eerst las, diepe indruk op me. Er is geen onderscheid tussen beide gestorven zonen. Het leed van de één is het leed van de Ander. Ze vállen allebei. Ze vallen allebei ten prooi aan de dood. Ze vallen letterlijk en figuurlijk samen. Ons lijden is Christus’ lijden. Zijn geschonden lichaam is ons gepijnigd lijf. Wie door geweld omgekomen is, heeft Hem als broeder. Wie door een besmettelijke ziekte geveld is of door welke oorzaak dan ook, is lotgenoot van Hem.

Signorelli heeft zijn verdriet in verf uitgegoten (toch met tranen vermengd?) en zag zijn zoon in Christus terug en Christus in zijn zoon. Hij gaf zijn ontzielde zoon weer en legde zijn gestorven kind neer in de figuur van het gestorven Kind van God. Het is Christus die al het leed in Zich opneemt en deelt en draagt. Wij met Hem en Hij met ons. Eén in het leven; één in de dood. Ontroerender kan een kunstenaar dit niet verbeelden.
Als dit waar is, is dan wat op Goede Vrijdag volgt, ook waar?
Als waar is, dat de lijdende Christus al ons leed belichaamt en in Zich opneemt, is het dan ook waar, dat de ópgestane Christus ons allen meeneemt in zijn glorietocht? Vallen we dan, al opstaande, ook samen? Wij met Hem en Hij met ons, één in vreugde?
Rechtsboven op het schilderij heeft Signorelli inderdaad in de verte de opstanding van Christus al geschilderd. Het gezicht van de opgestane Heer lijkt op dat van de gestorven zoon.

Hij leeft, Hij leeft, en wij met Hem!

Nielspeter Jans

Signorelli1

Signorelli3

Kerk onlinenoord    <-- klik -->    zuid


 

doneer 10